۳ سناریوی ایران در رویارویی با ال نینو
به گزارش گل ارکیده، مدیر گروه پژوهشی مخاطرات آب و هواشناختی مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی ضمن اشاره به احتمال ایجاد یک فاز ال نینوی فعال در نیم کره شمالی، اظهار داشت: اتفاقات اخیر در نپال و پدیده ال نینو، می توانند تاثیرات زیادی در مخاطرات منطقه داشته باشند.
به گزارش گل ارکیده به نقل از خبر آنلاین، فاطمه فلاحتی در گفتگو با ایسنا، در توضیح بیشتر اظهار داشت: سیلاب ۲۶ آگوست ۲۰۲۶ نپال، یکی از نمونه های کم نظیر رخدادهای مرکب و زنجیره ای در آسیای جنوبی بود؛ رخدادی که نشان داد بخشی از مخاطرات حدی هیدرولوژیکی می توانند بدون محرک بارشی و تنها با یک فرایند دامنه ای شروع شوند. در این حادثه، فروپاشی بخش پایینی یک یخچال طبیعی در ارتفاع حدود ۵۲۰۰ متر، سقوط ۱۲۰۰ متری جرم عظیم یخ و سنگ، انسداد رودخانه لنده و شکست سد طبیعی، زنجیره ای از فرآیندهای دامنه ای-یخچالی را فعال کرد و موجی با ارتفاع بیشتر از ۱۲ متر را بسمت سکونتگاه های کوهستانی روانه کرد.
وی اضافه کرد: این موج واریزه ای، دست کم ۱۹ پل را تخریب کرد، حدود ۴۰ کیلومتر جاده را شست، مسیرهای ارتباطی نپال-تبت را قطع کرد و چندین روستا را در معرض خطر مستقیم قرار داد و تحلیل ها نشان داده است که این رخداد، یک اخطار جهانی است.
مدیر گروه پژوهشی مخاطرات آب و هواشناختی مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی اضافه کرد: در حالیکه نپال با سیلاب یخچالی دست وپنجه نرم می کند، گزارشهای رسمی سازمان جهانی هواشناسی و مراکز پیش بینی اقلیمی منطقه ای نشان داده است که احتمال ایجاد یک فاز ال نینوی فعال در نیم کره شمالی طی ماه های آتی بالا رفته است؛ پدیده ای که می تواند الگوهای بارش، دما و رفتار سامانه های جوی را در خاورمیانه و ایران دگرگون کند.
احتمال ادامه شرایط ال نینویی تا زمستان ۱۴۰۵ و اوایل ۱۴۰۶
فلاحتی اظهار داشت: بر مبنای چشم انداز فصلی WMO و خروجی مدلهای چندگانه اقلیمی، احتمال ادامه شرایط ال نینویی تا زمستان ۱۴۰۵ و اوایل ۱۴۰۶ بالاست؛ شرایطی که معمولا با افزایش فراوانی بارشهای حدی، تغییر مسیر سامانه های بارشی و تشدید مخاطرات هیدرومتئورولوژیک در بخشهایی از جنوب غرب آسیا همراه می باشد.
وی اضافه کرد: بر مبنای تحلیل های اقلیمی، ال نینو در سالهای ۱۴۰۵–۱۴۰۶ می تواند در ایران بارشهای شدید و سیلاب های ناگهانی در شمال، غرب و جنوب کشور بوجود آورد، خشکسالی و کم آبی را در مناطق مرکزی و شرقی نیز تشدید می کند، موج های گرما را در کلان شهرها افزایش دهد و احتمال رخدادهای حدی را بالا ببرد. بدین سبب ایران وارد دوره ای شده که مدیریت بحران باید چند مخاطره ای، هماهنگ و مبتنی بر اقدام ملی باشد.
راهکارهای مواجهه با مخاطرات بارشهای حدی
مدیر گروه پژوهشی مخاطرات آب و هواشناختی مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی در تشریح راهکارهای مبتنی بر استانداردهای جهانی برای پاسخ به عصر مخاطرات حدی اظهار داشت: اولین راهکار، راه اندازی سامانه هشدار سریع چند مخاطره ای است که استاندارد سازمان جهانی هواشناسی تاکید می کند و اخطار باید محلی، چند مخاطره ای و بر مبنای داده های لحظه ای منتشر شود. در عصر مخاطرات مرکب، اخطار باید بتواند همزمان سیلاب، موج گرما، خشکسالی، بارندگی حدی و ناپایداری دامنه را پوشش دهد و ایران باید هشدارهای پراکنده فعلی را در چارچوب یک سامانه یکپارچه MH‑EWS تجمیع کند.
فلاحتی اظهار داشت: دومین راهکار، پایش فعال حوضه های کوهستانی است. رخداد نپال نشان داد که سیلاب های ناگهانی می توانند حتی بدون بارندگی و تنها با یک فرایند دامنه ای شروع شوند. در ایران نیز، شاید محرک اولیه سیلاب های ناگهانی یخچالی نباشد، اما دامنه های ناپایدار، آبراه های تندشیب، رسوب گذاری شدید و انسداد دهانه پل ها، می توانند همان الگوی خطر را ایجاد کنند. بدین سبب حوضه های کوهستانی البرز و زاگرس باید با سنجش از دور، پایش رسوب و تغییرات بستر، تحلیل ناپایداری دامنه ها و مدل سازی رفتار آبراه های تندشیب به شکل مستمر رصد شوند.
وی اضافه کرد: سومین راهکار، بازبینی طراحی شهری باتوجه به ریسک مرکب است. بر مبنای اصول UNDRR و UN‑Habitat، طراحی شهری باید از «مدیریت سیلاب» به مدیریت ریسک مرکب ارتقاء یابد؛ یعنی شبکه شهری بتواند در مقابل ترکیب مخاطرات حدی از سیلاب و رسوب تا آب گرفتگی و اختلال انرژی تاب آور باشد. بدین سبب حریم رودخانه باید فضای دمپ انرژی باشد، کاربری های سبک و قابل جابه جایی باید در حریم قرار گیرند، سازه های سنگین و حیاتی نباید در پایاب آبراه ها مستقر شوند، مسیرهای امدادی نباید در نقاط انسداد پذیر قرار گیرند و شبکه شهری باید توان تحمل همزمان سیلاب، رسوب، آب گرفتگی و اختلال انرژی را داشته باشد.
مدیر گروه پژوهشی مخاطرات آب و هواشناختی مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی اضافه کرد: چهارمین راهکار، سناریونویسی اقلیمی برای ال نینو است. کشورها در رویارویی با ال نینو سه سناریوی اصلی بارندگی حدی و سیلاب، خشکسالی و کم آبی و موج گرما و فشار بر شبکه انرژی را فعال می کنند. ایران باید این سناریوها را برای سالهای ۱۴۰۵–۱۴۰۶ عملیاتی کند و خروجی آنها را مبنای آمادگی دستگاه ها قرار دهد.
فلاحتی اظهار داشت: پنجمین راهکار، تاب آوری زیرساخت ها در مقابل فشار همزمان سیلاب، گرما و انرژی است. زیرساخت های حیاتی باید در مقابل سیلاب، گرما، اختلال شبکه انرژی و بارشهای حدی تاب آور باشند که این شامل شبکه حمل و نقل، آب، برق، مخابرات، بیمارستان ها و مراکز امدادی است.
وی اضافه کرد: ششمین و مهم ترین راهکار، اقدام ملی و مشارکت بین بخشی است. مدیریت مخاطرات مرکب تنها زمانی موفق است که دستگاههای ملی، شهرداری ها، نهادهای علمی، رسانه ها و جامعه محلی همه در یک چارچوب اقدام ملی مشارکت کنند. این رویکرد، در ادبیات UNDRR به عنوان چارچوب اقدام ملی هماهنگ شناخته می شود.
مدیر گروه پژوهشی مخاطرات آب و هواشناختی مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی در آخر تاکید کرد: رخداد نپال و چشم انداز ال نینو، یک پیام مشترک دارند؛ جهان وارد عصر جدیدی از مخاطرات حدی شده است. ایران نیز برای مواجهه با این شرایط، نیازمند نگاهی چند مخاطره ای، علمی و مبتنی بر استانداردهای جهانی است؛ نگاهی که تنها با اقدام ملی و مشارکت همه دستگاه ها ممکن است.
به طور خلاصه در این حادثه، فروپاشی بخش پایینی یک یخچال طبیعی در ارتفاع حدود ۵۲۰۰ متر، سقوط ۱۲۰۰ متری جرم عظیم یخ و سنگ، انسداد رودخانه لنده و شکست سد طبیعی، زنجیره ای از فرآیندهای دامنه ای-یخچالی را فعال کرد و موجی با ارتفاع بیش از ۱۲ متر را بسمت سکونتگاه های کوهستانی روانه کرد. احتمال ادامه شرایط ال نینویی تا زمستان ۱۴۰۵ و اوایل ۱۴۰۶ فلاحتی گفت: مبنی بر چشم انداز فصلی WMO و خروجی مدل های چندگانه اقلیمی، احتمال ادامه شرایط ال نینویی تا زمستان ۱۴۰۵ و اوایل ۱۴۰۶ بالاست؛ شرایطی که معمولاً با افزایش فراوانی بارشهای حدی، تغییر مسیر سیستم های بارشی و تشدید مخاطرات هیدرومتئورولوژیک در بخشهایی از جنوب غرب آسیا همراه می باشد. راهکارهای مواجهه با مخاطرات بارشهای حدی مدیر گروه پژوهشی مخاطرات آب و هواشناختی مؤسسه پژوهشی سوانح طبیعی در تشریح راهکارهای مبتنی بر استانداردهای جهانی برای پاسخ به عصر مخاطرات حدی گفت: نخستین راهکار، راه اندازی سامانه هشدار سریع چند مخاطره ای است که استاندارد سازمان جهانی هواشناسی تأکید می کند و اخطار باید محلی، چند مخاطره ای و مبنی بر داده های لحظه ای منتشر شود.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب