مهلت ۴ ماهه جبران به اتمام رسید اخطار در رابطه با تابستان سخت آبی
به گزارش گل ارکیده، هرچند بارشها نسبت به سال قبل بالا رفته اما عقب ماندگی از متوسط بلند مدت و فشار بر سدها، پایتخت را در وضعیت بحرانی نگه داشته است. بخش عمده ای از سدهای تهران خالی شده اما اوضاع بالادست حوضه های آبی تا حدودی بهتر است.
به گزارش گل ارکیده به نقل از خبر آنلاین، روزهای پایانی فصل بارندگی در راهست و خلاف آن چه به نظر می آید، تهران نه فقط از بحران فاصله نگرفته، بلکه نشانه های ناترازی آب عمیق تر هم شده. بارش ها در قیاس با سال قبل بیشتر شده اما هنوز حدود ۳۵ درصد کمتر از متوسط بلند مدت است و همزمان، ذخایر سدهای پایتخت در وضعیت کسری ۹۰ میلیون مترمکعبی و تنها ۱۸ درصد پرشدگی قرار دارند.
فرارو در خبری نوشت: در بستر چنین شرایطی، تهران وارد ششمین سال خشکسالی پی در پی شده. بطوریکه سرعت مصرف و برداشت از منابع آبی، از میزان تامین پیشی گرفته. روندی که با برداشت گسترده از سد طالقان شدت بیشتری پیدا کرده است.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی اداره هواشناسی، پیشتر به فرارو گفته بود که تهران تنها چهار ماه برای جبران عقب ماندگی بارشی فرصت دارد -بازه ای که از نیمه زمستان تا پایان اردیبهشت را دربر می گیرد- حالا این مهلت در عمل رو به اتمام است و داده های جدید هم نشان داده است نه فقط این کمبود جبران نشده، بلکه شکاف میان بارندگی واقعی و وضعیت نرمال بازهم پابرجا می باشد و تهران بیشتر از هر زمان دیگری بسمت یک تابستان پرتنش آبی حرکت می کند. او حالا معتقد است: «در روزهای پایانی پنجره بارندگی ها قرار داریم و در این مناطق، بارندگی ها حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد پایین تر از حد نرمال است»
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی اداره هواشناسی در گفتگو با فرارو درباره ی وضعیت بحرانی آب تهران و برداشت از منابع اظهار داشت: «تهران امسال، سال بحرانی را در پیش دارد. با وجود این که میانگین بارندگی کشور فراتر از نرمان است اما به شکل نقطه ای رد برخی استان ها مثل قزوین، تهران و مرکزی وضعیت در شرایط ناخوشایندی قرار دارد.»
او افزود: «وقتی می گویند وضعیت آبی تهران بدتر از سال قبل است، به این معناست که برداشت و مصرف ما از آن چه دریافت می نماییم، سرعت بیشتری دارد. اواخر سال گذشته، به علت خشکسالی شدید، اقداماتی برای انتقال آب از سد طالقان به تهران انجام شد. میزان برداشت آب از شهریورماه سرعت بیشتری گرفت و تابحال هم ادامه دارد. دلیل عمده اختلاف ۹۰ میلیون متر مکعبی که اعلام شده هم همین برداشت از سد طالقان است.»
ششمین سال خشکسالی پی در پی تهران
وظیفه با اشاره به وضعیت بارندگی و پراکنش خشکسالی در کشور اظهار نمود: «به طور کلی، سطح بارندگی تهران حدودا ۱۰-۱۲ درصد بهتر است سال قبل است اما هنوز پایین تر از حد نرمال قرار دارد.»
او اضافه کرد: «امسال ششمین سال خشکسالی پی در پی در تهران، قزوین، مرکزی، و سمنان است. بارندگی در این مناطق که جنوب البرز قرار گرفته اند، در حد مطلوب نبود. باقی نقاط کشور وضعیت بارندگی بهتری داشته اند. بارندگی ها در شمال غرب کشور یعنی در حوزه دریاچه ارومیه و آذربایجان شرقی ۲۰ تا ۳۰ درصد فراتر از حد نرمال بوده و در استانهای کرمانشاه، خوزستان و ایلام بارندگی ها در حد مطلوب و حتی بیشتر از نرمال بوده است. در جنوب و شرق کشور مانند بوشهر، هرمزگان و خراسان جنوبی هم شرایط خوبی داشتیم.»
بارش ها در تهران، قزوین و مرکزی ۴۰٪ کمتر از حد نرمال
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی افزود: «میزان بارندگی های امسال در فلات مرکزی مانند یزد و کرمان تنها کمی با محدوده نرمال فاصله دارد اما هرچه به شمال فلات مرکزی نزدیک تر می شویم، مثل تهران، استان مرکزی، قم و قزوین، بارندگی های شدیداً پایین تر از حد مطلوب است. هم اکنون هم در ایام پایانی پنجره بارندگی ها قرار داریم و در این مناطق، بارندگی ها حدود ۲۵ تا ۴۰ پایین تر از حد عادیست. خشکسالی شدید سال گذشته، امسال هم اثرات خودرا نشان خواهد داد و در مناطق یاد شده باید انتظار بحران و تنش آبی را داشته باشیم.»
ورودی رودخانه ها بهتر شده اما ناکافیست
او در مورد وضعیت سدها و تامین آب تهران معتقد است: «اینکه منابع فعلی آب تا چه زمان پاسخگوی نیاز استان تهران است را وزارت نیرو مشخص خواهد نمود. در عین حال، مشخصا بخش عمده ای از سدهای تهران خالی شده اما اوضاع بالادست حوضه های آبی تا حدودی بهتر است. پس ورودی رودخانه ها هم به سدهای لیتان، طالقان و کرج نسبت به سال قبل کمی بهتر خواهد بود. اما در استانهای البرز و کرج که منابع آبی مشترکی دارند بازهم با کمبود جدی مواجهیم.»
مشهد در معرض بحران کم آبی
وظیفه همین طور درباره ی سایر شهرها هشدار داد: «شهر بعدی که در معرض خطر قرار دارد، مشهد است. به علت این که یکی از سدهای مهم این شهر یعنی سد دوستی، اصلا وضعیت مناسبی ندارد و حدودا خالی است. علت این امر هم مربوط به آبگیری شدید سدهای جدید افغانستان در بالادست است که به رغم بارندگی های امسال این منطقه، آب به سد دوستی نرسیده است. پس شهر مشهد هم با تهدید کم آبی روبروست و در این محدوده با بحران رو به رو هستیم.»
او اشاره کرد: «در پاسخ به این پرسش که درحال چه کاری می توان انجام داد هم باید گفت مسیر دیگری نمانده که به تهران آب وارد کرد. تنها چاره ای که داریم کنترل مصرف و تقاضا است. باید بدانیم که در شرایط کم آبی شدید قرار گرفته ایم و در ایام آینده و گرما شدن هوا و افزایش تقاضا شرایط پیچیده تر خواهد شد. مهم ترین کاری که در بخش مدیریت می توان انجام داد، کنترل تقاضا و تقلیل فشار آب است. در این بین، شهروندان نقش خیلی مهمی دارند. خرد جمعی حکم می کند دست به دست هم داده و مصرف آب خودرا کنترل نماییم تا امسال را با کمترین قطعی آب سپری نماییم.»
احتمال بهبود نسبی بارندگی ها در پاییز
البته احد وظیفه به چشم انداز آب وهوایی امیدوار است: «احتمالاتی در حد پیشبینی وجود دارد که می تواند کمی امیدوارکننده باشد. احیانا طی تابستان پیش رو وارد دوره ال نینو شویم (El Nino فاز گرم اقیانوس آرام در مناطق مرکزی). در چنین شرایطی، عموما امواج هواشناسی در پاییز گذری بهتری از روی ایران دارند. بنابراین، پاییز امسال به احتمال متوسط رو به بالا شرایط بهتری نسبت به یکی دو سال قبل خواهیم داشت. نمی توان با اطمینان خاطر این گزاره را تایید نمود. متغیرهای لازم هنوز خودرا نشان نداده اند اما تا اواخر تابستان به قطعیت می توان در اینباره صحبت کرد. پیشبینی دقیق را باید به همان زمان موکول کرد.»
علت هدررفت آب: فرسودگی شبکه لوله کشی
او به ناپایداری اکولوژیک در مدیریت آبی هم اشاره دارد: «زیرساخت های مدیریت آب کشور ایرادات غیرقابل انکاری دارد. بخشی به تلفات آب در شبکه بازمی گردد و بخش دیگر هم به علت فرسودگی سیستم لوله کشی در اکثر مناطق ایران است. به این علت سازمان آب و فاصلاب، فشار آب را –به ویژه در شب- کم می کنند تا از هدررفت جلوگیری شود.»
وظیفه اضافه کرد: «بسیاری از کلانشهرهای کشور، ظرفیت چنین جمعیتی را ندارند. پس با عنایت به میزان برداشت و مصرف آب در چنین حجمی، کمبود آب طبیعی است. تهران و البرز –که پیش تر یک استان واحد بودند- در حاشیه کویر قرار دارند و رودخانه بزرگی هم از اطراف آنها نمی گذرد. حالا حدود یک چهارم جمعیت کشور در چنین شهرهایی با چنین وضعیت اقلیمی ساکن هستند. ولیکن منابع آبی کافی در این منطقه وجود ندارد.»
تشدید فرونشست زمین
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی بیان نمود: «تقریبا ۵۰ درصد آب تولیدی در استانهای تهران و البرز صرف آب آشامیدنی می شود و بهیچ وجه تناسب اصولی ندارد. پس وضعیت فعلی به لحاظ اکولوژیک پایدار نخواهد ماند. نتیجه کوتاه مدت این وضعیت را هم اکنون هم قابل مشاهده می باشد. فرونشست زمین در دشت های جنوبی استان تهران از مشخصه های بارز ناپایداری اکولوژیک فعلی است.»
او به افزایش مصرف آب در تابستان اشاره کرد: «مصرف آب به ویژه در تهران برای فصل تابستان بیشتر می شود و دلیل آن هم استفاده از کولر است. این امر را می توان با بهره گیری از کوبرهای جدید کنترل کرد. این کولرها مصرف آب و برق پایین تری دارند که می تواند تفاوت معناداری در میزان مصرف آب به وجود بیاورد.»
او در پاسخ به این پرسش که اگر مردم صرفه جویی کنند و ساختار مدیریتی اصلاح نشود، وضعیت بهبود پیدا می کند، اظهار داشت: «پاسخ من به این پرسش منفی است. بدون تغییر و اطلاح ساختارها و فقط با اتکا به صرفه جویی مردم دسترسی به این مهم امکانپذیر نخواهد بود. ساختار مدیریتی متشکل از المان های مختلفی است و مسئله بی آبی را باید جامع درنظر گرفت. این نکته را باید درنظر داشته باشیم که مسایل آبی کلان، راهکار کوتاه مدت ندارند و به زمان وابسته اند. بنابراین، چه مدیریت تغییر کند و چه نه، الگوهای مصرف باید رعایت شود. رعایت این الگوها در دیگر کشورها بخصوص مناطق پرآبی مثل اروپا هم به انجام می رسد، چه رسد به کشوری مثل ایران که نسبتا تشنه است.»
افزایش برداشت بی رویه از منابع آب در بالادست
او درباره ی برداشت های بی رویه در بالادست و تأثیر آن بر منابع آب اظهار نمود: «فارغ از چگونگی سیستم آبرسانی و ایراداتی که دراین خصوص وجود دارد، در بالادست حوضه ها ویلاها، استخرها و مناطقی راه اندازی شده که به برداشت بی رویه آب منجر می شود.»
وظیفه اظهار داشت: «در گذشته، رودخانه های بالادست تهران در اکثر ماه های سال به دشت های جنوبی تهران می رسیدند، در زمین فرو می رفتند و آب های زیرزمینی را تغذیه می کردند. سطح آب سدها در آن زمان، با چنین سرعت پایین نمی آمد. هم اکنون اما به علت برداشت های بی رویه و غیراصولی آب در بالادست، یا آب به پایین دست نمی رسد یا این که کم جان است.»
وی در انتها بیان نمود: «مثلا رودخانه های کرج، جاجرود یا حتی طالقان که همچون مهم ترین منابع آبی این منطقه هستند، نقاط گوناگون برداشت آب و بهره برداری های بی رویه در بالادستشان بوجود آمده که ظرفیت بالایی برای برداشت آب دارند. همین موضوع، نقش سدها را در تامین آب سدها با مشکل مواجه کرده است.»
خلاصه اینکه بارش ها در شمال غرب کشور یعنی در عرصه دریاچه ارومیه و آذربایجان شرقی ۲۰ تا ۳۰ درصد فراتر از حد نرمال بوده و در استان های کرمانشاه، خوزستان و ایلام بارش ها در حد مطلوب و حتی بیشتر از نرمال بوده است. در این میان، شهروندان نقش خیلی مهمی دارند. افزایش برداشت بی رویه از منابع آب در بالادست او درباره ی ی برداشت های بی رویه در بالادست و تأثیر آن بر منابع آب اظهار داشت: فارغ از چگونگی سیستم آبرسانی و ایراداتی که دراین خصوص وجود دارد، در بالادست حوضه ها ویلاها، استخرها و مناطقی راه اندازی شده که به برداشت بی رویه آب منجر می شود.
منبع: گل اركیده
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب